27 студзеня – Міжнародны дзень памяці ахвяраў Халакосту. Дзятлаўская раённая бібліятэка падрыхтавала і правяла гістарычны экскурс па гэтай тэме. Дата выбрана невыпадкова: у гэты дзень у 1945 годзе савецкія войскі вызвалілі Асвенцым, размешчаны на тэрыторыі Польшчы. Тут знаходзілася найбуйнейшая гітлераўская фабрыка смерці Аўшвіц-Біркенаў. Тэма Халакосту застаецца важнай і актуальнай у нашы дні ў сувязі з этнанацыянальнымі канфліктамі ў сучасным свеце, якія абвастраюцца.
Ушанаваць памяць мільёнаў людзей, якія нявінна загінулі ад рук карнікаў, прыйшлі старшыня раённага Савета дэпутатаў Аляксандр Бараноўскі, намеснік старшыні райвыканкама Вадзім Бялятка, начальнік аддзела ідэалагічнай работы і па справах моладзі райвыканкама Вольга Рагачова, пракурор Дзятлаўскага раёна Віталій Юрго, работнікі працоўных калектываў.
– Памяць пра Халакост неабходная, каб нашы дзеці ніколі не зведалі такога. Масавае знішчэнне яўрэяў пачалося па загадзе Гітлера з 1933 года, апошняе – у 1945-м. Халакост забраў жыцці 6 мільёнаў яўрэяў, амаль 3 мільёны з якіх былі савецкімі грамадзянамі. На акупаваных тэрыторыях дзейнічала 41 гета. У сумна вядомым польскім лагеры смерці Асвенцыме было знішчана каля паўтара мільёна чалавек. З вязняў Асвенцыма дзяцей і падлеткаў было каля 234 000, – расказалі вядучыя сустрэчы.
Падчас вайны наша краіна страціла звыш 2,2 мільёна чалавек. Акупанты спалілі і разбурылі 209 з 270 гарадоў і раённых цэнтраў, больш за 11 тысяч вёсак. Праз гады на месцы найбуйнейшых трагедый з’явіліся мемарыялы. Хатынь, Дальва, Боркі, Ола, Шунеўка, Шавулічы – гэта толькі некаторыя з сотняў цалкам знішчаных карнікамі “вогненных вёсак” Беларусі. Трасцянец, Азарычы, Чырвоны Бераг, Лупалава – сумна вядомыя лагеры смерці, дзе нацысты па-зверску знішчылі сотні тысяч людзей.
Успаміны 14-гадовай яўрэйскай дзяўчынкі, якая зведала ўсе жахі таго часу і вяла дзённік, знаходзячыся ў няволі, зачытала прысутным дырэктар Дзятлаўскага гісторыка-краязнаўчага музея Вераніка Паўлоўская. Загадчыца аддзела маркетынгу бібліятэкі Святлана Сербін расказала пра базу даных “Абпаленая памяць Дзятлаўскага раёна” па тэме Вялікай Айчыннай вайны, якую сабралі бібліятэкары.
– Сёння ўжо амаль не засталося відавочцаў тых падзей, якія адбываліся ў гады вайны, у тым ліку на тэрыторыі нашага раёна, але ёсць крыніцы, адкуль яшчэ можам знайсці інфармацыю. Генеральная пракуратура праводзіць расследаванне крымінальнай справы аб генацыдзе беларускага народа. Пра гэта мы гаворым і ўспамінаем, каб моладзь ведала, як яно было, і павінны перадаваць з пакалення ў пакаленне, каб не было больш бяздумных смерцяў і здзекаў з людзей, – падзяліліся госці сваім меркаваннем.
– Сёння мы не проста ўспамінаем. Мы кажам: “ніколі зноў”, аб’ядноўваемся супраць любой формы нянавісці, дыскрымінацыі і гвалту. Няхай памяць будзе жывой, стане шчытом супраць паўтарэння трагедыі. Пакуль мы памятаем – мы жывыя, – скончылі сустрэчу вядучыя.
Памяць аб усіх загінулых падчас Халакосту, у перыяд Другой сусветнай вайны ўшанавалі хвілінай маўчання.